Hộ kinh doanh 2026: bỏ thuế khoán, phải làm gì

Từ thuế khoán sang tự khai theo doanh thu thực tế

Trước năm 2026, phần lớn hộ kinh doanh nộp thuế theo mức khoán: cơ quan thuế ấn định doanh thu và số thuế cả năm, hộ nộp theo thông báo. Từ năm 2026, Nghị định 68/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 05/03/2026) bỏ phương pháp khoán. Hộ, cá nhân kinh doanh tự xác định doanh thu thực tế, tự khai thuế theo kỳ và chịu trách nhiệm về số đã khai. Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 cũng có quy định riêng về hóa đơn của hộ kinh doanh áp dụng từ 01/01/2026.

Cùng lúc, lệ phí môn bài chấm dứt thu từ năm 2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Thay đổi lớn nhất với hộ không nằm ở mức thuế mà ở việc phải có số liệu: doanh thu từng ngày, hóa đơn đã lập, tiền vào tài khoản, chi phí nếu chọn tính thuế theo thu nhập. Hộ chưa từng ghi sổ nên bắt đầu từ việc lưu hóa đơn, sao kê tài khoản và bảng doanh thu theo ngày.

Năm 2026 là năm chuyển tiếp nên có hộ đã nộp theo mức khoán cho đầu năm trước khi Nghị định 68 có hiệu lực. Cách xử lý số đã nộp và kỳ khai đầu tiên theo hướng dẫn của cơ quan thuế quản lý; hộ nên giữ thông báo, giấy nộp tiền cũ để đối chiếu.

Văn bản áp dụng

Chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh nằm chủ yếu ở Nghị định 68/2026/NĐ-CP, đã sửa bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP (ngưỡng doanh thu mới áp dụng từ 01/01/2026, quy định lại về hóa đơn). Thu nhập từ kinh doanh tính thuế TNCN theo Luật 109/2025/QH15 Điều 7, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 (Điều 29 khoản 2). Thuế GTGT theo tỷ lệ trên doanh thu theo Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 Điều 12 khoản 2; ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT do Chính phủ quy định theo Luật 09/2026/QH16.

Mẫu tờ khai cho kỳ trước 01/07/2026 theo Thông tư 18/2026/TT-BTC (sửa bởi Thông tư 50/2026/TT-BTC); kỳ từ 01/07/2026 dùng mẫu tại Phụ lục I Thông tư 89/2026/TT-BTC. Hóa đơn theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC. Mẫu sổ doanh thu, chi phí được hướng dẫn tại Thông tư 152/2025/TT-BTC.

• Nghị định 68/2026/NĐ-CP, sửa bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP: nhóm hộ, cách tính, kỳ khai, hóa đơn.
• Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 Điều 7: thuế TNCN từ kinh doanh, cho thuê bất động sản, nội dung số.
• Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 Điều 12 khoản 2: thuế GTGT tính theo tỷ lệ trên doanh thu.
• Thông tư 89/2026/TT-BTC: mẫu tờ khai từ kỳ tháng 7/2026; kỳ trước đó theo Thông tư 18/2026/TT-BTC.
• Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Thông tư 91/2026/TT-BTC: hóa đơn điện tử, máy tính tiền.

Nhóm hộ kinh doanh theo doanh thu năm

Nghị định 68/2026 chia hộ, cá nhân kinh doanh thành bốn nhóm theo tổng doanh thu năm. Nhóm có doanh thu không vượt ngưỡng không phát sinh thuế GTGT và thuế TNCN từ kinh doanh theo quy định của nhóm, nhưng vẫn thông báo doanh thu thực tế của năm với cơ quan thuế. Hộ trong nhóm này có doanh thu vượt ngưỡng trong năm thì khai thuế từ kỳ vượt và đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong thời hạn quy định.

Nhóm có doanh thu trên ngưỡng đến mức trần thứ nhất được chọn một trong hai cách tính thuế TNCN. Hai nhóm có doanh thu cao hơn tính thuế TNCN theo thu nhập với thuế suất tăng dần theo doanh thu. Mọi nhóm vượt ngưỡng đều nộp thuế GTGT theo tỷ lệ trên toàn bộ doanh thu. Nhóm có doanh thu cao nhất khai theo tháng, các nhóm còn lại khai theo quý.

Doanh thu để xếp nhóm là tổng doanh thu của mọi ngành nghề, mọi địa điểm kinh doanh của hộ trong năm, kể cả doanh thu bán qua sàn thương mại điện tử. Hộ mới bắt đầu kinh doanh tự ước tính doanh thu năm để xác định nhóm, rồi điều chỉnh theo doanh thu thực tế.

Hai cách tính thuế TNCN và thuế GTGT theo tỷ lệ

Cách thứ nhất là tính theo tỷ lệ: thuế TNCN bằng phần doanh thu vượt ngưỡng nhân với tỷ lệ của nhóm ngành nghề. Cách thứ hai là tính theo thu nhập: thuế bằng doanh thu trừ chi phí, nhân với thuế suất của nhóm hộ. Hộ có chi phí lớn so với doanh thu, như buôn bán hàng hóa có giá vốn cao, thường cần so hai cách trên số liệu thật trước khi chọn; hộ chọn cách tính theo thu nhập phải giữ đủ hóa đơn, chứng từ chi phí.

Theo Nghị định 68/2026 Điều 4 khoản 5, hộ đã chọn tính theo thu nhập giữ cách này trong hai năm liên tục; hộ đang tính theo tỷ lệ mà doanh thu thực tế năm vượt mức trần của nhóm thì năm sau chuyển sang cách tính theo thu nhập. Với hộ kinh doanh nhiều ngành nghề, ngưỡng trừ vào ngành có tỷ lệ cao trước, phần còn lại trừ tiếp sang ngành khác (Điều 4 khoản 3). Chi phí khi tính theo thu nhập phải có hóa đơn, chứng từ, khoản chi từ mức quy định trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt (Điều 6).

Thuế GTGT của hộ tính theo tỷ lệ trên toàn bộ doanh thu, mỗi nhóm ngành một tỷ lệ. Cho thuê bất động sản (trừ dịch vụ lưu trú) tính thuế TNCN theo tỷ lệ trên phần doanh thu vượt ngưỡng, không áp cách tính theo thu nhập (Luật 109/2025 Điều 7 khoản 4). Thu nhập từ nội dung số có tỷ lệ riêng theo Điều 7 khoản 3.

Hóa đơn điện tử và máy tính tiền

Nghị định 141/2026 viết lại khoản 5 Điều 8 Nghị định 68: hộ có doanh thu năm trên ngưỡng sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế. Hộ bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu cũng thuộc diện này. Hộ dưới ngưỡng được tự nguyện dùng hóa đơn điện tử.

Hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền nhận biết bằng chữ M ở ký tự thứ tư của ký hiệu hóa đơn (Thông tư 91/2026 Phụ lục I), dữ liệu gửi cơ quan thuế cuối mỗi ngày. Hộ có nhiều cửa hàng dùng chung một mã số thuế ghi tên, mã, địa chỉ của từng địa điểm trên hóa đơn (Nghị định 254/2026 Điều 10). Hộ có thể ủy quyền cho tổ chức, kể cả nền tảng thương mại điện tử, lập hóa đơn thay (Thông tư 91/2026 Điều 9).

Hóa đơn máy tính tiền lập sai thì lập hóa đơn thay thế, không dùng thông báo sai sót 04/SS-HĐĐT (Thông tư 91/2026 Điều 10 khoản 1 điểm c). Doanh thu ghi sổ nên khớp với tổng hóa đơn còn hiệu lực và tiền thu được trong ngày; chênh lệch lớn kéo dài là dấu hiệu cần rà soát.

Sổ doanh thu, sổ chi phí và chứng từ

Hộ tự khai theo doanh thu thực tế cần ghi sổ doanh thu theo ngày hoặc theo hóa đơn, cộng theo tháng, quý và lũy kế từ đầu năm. Hộ tính thuế theo thu nhập cần thêm sổ chi phí và theo dõi tiền, hàng tồn. Mẫu sổ cho hộ kinh doanh được hướng dẫn tại Thông tư 152/2025/TT-BTC; hộ muốn áp dụng chế độ kế toán đầy đủ hơn có thể chọn Thông tư 58/2026/TT-BTC dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Sổ không cần phần mềm phức tạp, nhưng cần lập đều đặn và đối chiếu được với hóa đơn, sao kê tài khoản. Hóa đơn đã hủy hoặc bị thay thế không ghi vào doanh thu; hóa đơn điều chỉnh ghi riêng để biết kỳ nào tăng, giảm. Chứng từ mua hàng nên lưu theo tháng, kèm chứng từ thanh toán qua ngân hàng cho những khoản lớn.

Kỳ khai, tờ khai và quyết toán

Hộ vượt ngưỡng khai thuế GTGT và thuế TNCN theo quý, hoặc theo tháng với nhóm doanh thu cao nhất. Thuế từng kỳ tính trên doanh thu cộng dồn từ đầu năm đến hết kỳ, trừ số thuế cộng dồn đã khai ở kỳ trước; vì vậy kỳ đầu năm có thể chưa phát sinh thuế TNCN cho đến khi doanh thu cộng dồn vượt ngưỡng. Hộ có doanh thu năm trước trên ngưỡng hoặc tự xác định trên ngưỡng khai thuế GTGT trên doanh thu ngay từ kỳ đầu năm (Nghị định 68/2026 Điều 8 khoản 1 điểm b).

Quyết toán thuế TNCN năm chỉ áp dụng khi hộ tính thuế theo thu nhập (Nghị định 68/2026 Điều 10 khoản 2 điểm b); hộ tính theo tỷ lệ khai thuế TNCN theo kỳ cùng thuế GTGT. Hộ không vượt ngưỡng thông báo doanh thu thực tế của năm trong thời hạn đầu năm sau. Hạn khai, nộp từng kỳ lùi qua ngày nghỉ, xem trong lịch hạn.

Hộ thuộc ngành nghề được gia hạn nộp thuế theo Nghị định 245/2026/NĐ-CP chỉ được dời hạn nộp tiền khi đã gửi văn bản đề nghị đúng hạn; hạn nộp tờ khai giữ nguyên.

Bán qua sàn, nền tảng số và nhận tiền từ nước ngoài

Từ 01/07/2026, sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và thanh toán khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế cho hộ, cá nhân bán hàng trên sàn theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP Điều 43, 44 (thay cơ chế của Nghị định 117/2025/NĐ-CP). Nghị định 68/2026 Điều 11 dẫn chiếu cơ chế này. Doanh thu bán ngoài sàn, hoặc trên nền tảng không khấu trừ, hộ tự khai. Doanh thu trên sàn vẫn cộng vào tổng doanh thu năm để xếp nhóm.

Cá nhân nhận tiền từ nền tảng nước ngoài như mạng xã hội, kho ứng dụng, nền tảng quảng cáo cần xem nền tảng có khấu trừ, nộp thay tại Việt Nam hay không; phần không được khấu trừ thì tự khai. Cho thuê nhà qua nền tảng đặt phòng cần phân biệt cho thuê tài sản với kinh doanh dịch vụ lưu trú, vì hai loại có cách tính khác nhau. Số liệu đối soát của sàn, tiền về tài khoản và hóa đơn đã lập nên được đối chiếu hằng tháng.

Khi nào cân nhắc chuyển lên doanh nghiệp

Khi doanh thu tăng, hộ có thể cân nhắc chuyển đổi thành doanh nghiệp theo thủ tục tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP Điều 27. Doanh nghiệp tính thuế TNDN trên lợi nhuận, thuế GTGT có thể theo phương pháp khấu trừ, đổi lại phải có kế toán, báo cáo tài chính và nhiều tờ khai hơn. Doanh nghiệp có doanh thu năm trước không vượt mức quy định thuộc diện miễn thuế TNDN theo Nghị định 141/2026.

Doanh nghiệp thành lập từ hộ kinh doanh có quy định ưu đãi riêng trong Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 Điều 15; ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập theo Nghị quyết 198/2025/QH15 có trường hợp loại trừ liên quan đến chuyển đổi loại hình. Hai lựa chọn nên được so trên cùng số doanh thu, chi phí, lương của chủ và chi phí tuân thủ; quyết định nên có ý kiến kế toán hoặc chuyên gia.

Việc chủ hộ nên làm trong năm 2026

Danh sách dưới đây gom các việc thường gặp; việc cụ thể và hạn của từng hộ phụ thuộc nhóm doanh thu, ngành nghề và cách tính đã chọn.

• Ước tính doanh thu cả năm từ mọi ngành nghề, mọi địa điểm và mọi kênh bán để xác định nhóm.
• So hai cách tính thuế TNCN trên số liệu thật nếu thuộc nhóm được chọn, lưu lại căn cứ đã chọn.
• Đăng ký hóa đơn điện tử hoặc máy tính tiền khi doanh thu vượt ngưỡng, kiểm tra ký hiệu và dữ liệu gửi đi.
• Ghi sổ doanh thu hằng ngày, đối chiếu với hóa đơn và tiền về tài khoản cuối mỗi tháng.
• Khai và nộp thuế theo kỳ đúng hạn trong lịch, giữ giấy nộp tiền và tờ khai đã nộp.
• Đối chiếu số thuế sàn thương mại điện tử đã khấu trừ với doanh thu trên sàn.
• Chuẩn bị thông báo doanh thu năm hoặc hồ sơ quyết toán thuế TNCN năm tùy cách tính.

Câu hỏi thường gặp